In een ontspannen en vertrouwelijke setting in gesprek met consumenten, producenten en andere partijen over de herkomst van je eten. Dat is het concept van de wAardegesprekken. Tijdens deze bijeenkomsten draait het niet om het aangaan van discussies, maar om het delen van je eigen mening en visie op eten.

De sfeervolle zolder van zorgboerderij Makandra vormt de setting van het eerste wAardegesprek. Deze avond gaan de tien aanwezigen in verschillende rondes in gesprek over het ei. De groep bestaat uit vijf consumenten, een pluimveehouder, een supermarktondernemer en een tussenhandelaar in veevoer. Wanneer iedereen rond de grote tafel is aangeschoven, is het eerst tijd voor de eerste ronde: de kennismaking. Alle deelnemers hebben een doosje eieren meegenomen en geven één voor één antwoord op de volgende vraag: waarom (ver)koop jij dit ei?

Welk ei koop jij?

De aanwezige consumenten maken bewuste keuzes bij het kopen van hun ei. Zo vertelt de een: “Ik koop blije eieren uit Scherpenzeel, omdat ik de mensen ken en weet hoe ze werken.” Een andere consument vertelt dat zij ook haar eieren koopt waarvan ze de boeren kent, “ik heb vandaag scharreleieren van boerderij Steenbergen uit het Binnenveld meegebracht, omdat ik hier wel eens in de stal ben geweest. Ik kon ook kiezen voor vrije uitloopeieren, maar ik vond dat er niet zo veel verschil was. De boerderij is nu trouwens in overgang naar biologisch”. De andere drie consumenten geven aan dat ze alleen biologische eieren kopen. “Bij de Albert Heijn, EcoPlaza, Veluwe eieren uit Barneveld of uit de natuurvoedingswinkel”, vertellen ze. “Biologisch vind ik belangrijk, omdat er dan zo min mogelijk toevoegingen zijn in de voeding van de kip”, vertelt een consument. “En dat de kippen een goed leven hebben”, voegt een ander consument toe. “Bij biologische bedrijven weet je dat de boer liefde heeft voor zijn bedrijf en de kippen.”

Geen rommel meer

De aanwezige biologisch-dynamische pluimveehouder kan dit beamen: “Wij hebben 14.000 leghennen en ik zit van jongs af aan in de business. Wij zijn met biologisch-dynamisch begonnen toen de slachterij wilde dat wij het hormoon Clenbuterol zouden gaan gebruiken, daar zouden ze dan een kwartje per kilo meer voor gaan betalen. Dat hebben we geweigerd. Ik voel me goed bij biologisch-dynamisch, nu hoef ik geen rommel in mijn producten te stoppen”. De supermarkt ondernemer heeft vandaag een doosje van het merk Gijs meegenomen. “Het is een regioproduct van een zorgboerderij. Dat voelt goed voor mij. Dit doosje eieren is niet biologisch, maar heeft wel 3 sterren van Beter Leven gekregen.”

Oranje of witte dooiers

Twee deelnemers houden thuis hun eigen kippen. “Helaas niet biologisch, omdat er geen biologisch kippenvoer in de winkel te krijgen is”. Beide gebruiken daarom gangbaar voer. Het voorstelrondje is voorbij en de groep begint los te komen. Een van de deelnemers met eigen kippen is werkzaam in de tussenhandel veevoer. “Opvallend is dat er in veel kippenvoer middelen zijn toegevoegd waardoor het ei een donkere dooier krijgt, niet eens geel, maar een beetje oranje zelfs”, vertelt hij. “Thuis maak ik advocaat van mijn eigen eieren maar daarvoor heb ik witte dooiers nodig.” De term ‘witte dooiers’ zorgt voor verbazing bij de groep, hoe moet dat er dan uit zien? De biologisch-dynamische boer heeft een tray van zijn eigen eieren meegenomen en tikt er voor de gelegenheid eentje kapot. Een witte dooier blijkt eigenlijk licht/bleek geel te zijn, zo ziet een dooier er dus uit van een kip die voeding zonder toevoegingen heeft gekregen.

Vragen stellen

Na de onthulling van de witte dooier is het tijd voor de volgende ronde van het wAardegesprek. Welke vragen heb jij voor je ei? Op post-its worden meer dan 30 vragen verzameld. Vragen die gaan over bijvoorbeeld de verschillen tussen biologische en andere eieren (wat zijn de verschillen in leefomstandigheden voor de kip?) en over het uiterlijk van eieren (klopt het dat er soms expres veertjes in het eierdoosje zitten?). Wanneer alle post-its over de verschillende categorieën zijn verdeeld, wil iedereen meteen door naar ronde drie: het beantwoorden van de vragen. Ook al is het een klein gezelschap, er is voldoende kennis onder de deelnemers om elkaars vragen te kunnen beantwoorden.

Kippen helpen

De meeste consumenten willen wel weten hoe het nu precies zit met de verschillen in leefomstandigheden voor de diverse types pluimveebedrijven. Gelukkig kan de boer hier een duidelijk antwoord op geven. “Scharrelkippen delen met maximaal 15 kippen een vierkante meter stal. Bij vrije-uitloop is dit gelijk, alleen mogen deze kippen ook naar buiten. Biologische kippen delen met zijn zessen een vierkante meter en bij biologisch dynamisch zijn dit er vijf per vierkante meter”, vertelt hij. Bij vrije uitloop zijn de kippen in principe vrij om zelf te bepalen of ze naar buiten gaan of binnen blijven. Er zijn wel boeren die de deur dicht doen bij slecht weer. “Bij onze biologisch-dynamische pluimveehouderij gaan de kippen op vaste tijden naar buiten. Het grappige is dat we nieuwe kippen soms een beetje moeten helpen om naar buiten te gaan. Ze zijn dat dan nog niet zo gewend”, lacht de boer. “Kippen voelen zich veiliger in de aanwezigheid van een haan. Bij ons is dan ook 2% van de kippen een haan. Daarnaast branden wij de snavels van de kippen niet. Het verwijderen van de snavelpunten is verboden binnen biologische bedrijven.”

Veertjes plakken

Een ei is ongeveer een week onderweg van de boer tot aan de winkel. Maar dat is prima, want een te vers ei kan niet goed gepeld worden. Een veel gehoord broodje aapverhaal is dat Polen veertjes op eieren plakken, “want er zitten wel eens veertjes in mijn eierdoosje”, vertelt een van de consumenten. “Maar, dat is onzin”, vertelt de boer. “Eieren moeten juist schoon worden geleverd. Er zit niemand veertjes op de plakken”. Een ei is ongeveer 6 à 7 weken houdbaar, maar de overheid heeft de regel opgelegd dat eieren 28 dagen na het leggen verkocht moeten zijn. Export eieren worden gekoeld, zo blijven ze wel drie maanden houdbaar. Er wordt veel geëxporteerd, 80% van de Nederlandse eieren zijn bestemd voor de Duitse markt!

Wat vind jij belangrijk?

Buiten is het al donker geworden en de hoofden van de deelnemers zitten vol met nieuwe informatie. Tijd om eens na te denken wat je nu écht belangrijk vindt als je een doosje eieren koopt. Iedereen wordt gevraagd ongeveer drie aspecten te noemen. De meest genoemde aspecten zijn het welzijn van de kip, een eerlijke prijs voor de boer en korte ketens en transparantie bij boeren en in de handel. Het wAardegesprek wordt afgesloten met een evaluatierondje. De organisatie wil graag weten wat de deelnemers er van vonden. Een consument die actief is in natuuronderwijs sloot het mooi af: “Ik vind het erg leuk om op deze manier kennis te delen."

Meepraten?

Er volgen nog meer wAardegesprekken. Belangstellenden kunnen zich aanmelden via waardegesprekken@gmail.com. Inlichtingen bij Henk Kloen, tel 0345 470761.